SoD nedir?
Segregation of Duties — görevler ayrılığı; iç kontrolün temel ilkesi.
SoD (Görevler Ayrılığı), birbiriyle çelişen yetkilerin aynı kişide toplanmamasıdır. Klasik örnek, tedarikçi tanımlama, sipariş verme, mal kabul ve ödeme onayı yetkilerinin tek kişide bulunmamasıdır.
İç kontrolün temel ilkelerinden biridir çünkü suistimalin çoğu, tek kişinin bir işlemi baştan sona tamamlayabildiği yerlerde gerçekleşir. Yetkiler ayrıldığında suistimal ancak birden fazla kişinin iş birliğiyle mümkün olur; bu da hem olasılığı düşürür hem tespit ihtimalini artırır.
Uygulamadaki zorluk küçük ekiplerdir; yeterli personel olmadığında tam ayrım mümkün olmaz. Bu durumda telafi edici kontroller devreye alınır: işlemlerin sonradan bağımsız gözden geçirilmesi, tutar eşiklerinin düşürülmesi ve istisna raporlarının düzenli incelenmesi. Sistemden beklenen, çelişen yetki kombinasyonlarının tanımlanabilmesi, atama sırasında ihlallerin engellenmesi ya da uyarılması ve mevcut yetkilerin düzenli SoD analizinden geçirilmesidir.
Bu terimi derinlemesine anlatan yazılar
İnsan onaylı yapay zekâ: kararın otomatikleşmediği sistem tasarımı
"Yapay zekâ önerir, insan onaylar" bir slogan değil, mimari bir kısıt. Beş otomasyon kademesi, onayın tiyatroya dönüştüğü an ve onayı gerçek kılan altı tasarım kararı.
Yapay zekâ ajanı (AI agent) nedir? Kurumsal kullanım rehberi
Ajanı sohbet asistanından ayıran şey konuşması değil iş yapabilmesi. Dört bileşeni, RPA'dan farkı, hangi senaryoda doğru olduğu ve yetki–sınır–onay üçlüsüyle nasıl güvenli kurulduğu.