KRITIK BÖLÜM
KVKK, Sağlık Verisi ve Klinik AI Etiği
Bu bölüm; mesleki sorumluluk, veri koruması veya etik açısından kritik güvenceler içerir.
Sağlık verisi, KVKK'nın “özel nitelikli kişisel veri” olarak tanımladığı en korunaklı kategoridedir. Bu verinin işlenmesi, sıradan kişisel veriden çok daha katı kurallara tabidir ve ihlali ağır yaptırımlar doğurur. Ancak mesele yalnızca hukuki değildir: bir insanın sağlık bilgisi, en mahrem bilgisidir. Bir teşhisin yanlış kişiye görünmesi, o insanın işini, sigortasını veya ilişkilerini etkileyebilir.
Özel nitelikli sağlık verisi rejimi
| İLKE | PLATFORMDAKI KARŞILIĞI |
|---|---|
| Açık rıza / kanuni dayanak | Sağlık verisi ancak kanunun izin verdiği hallerde ve gerekli durumlarda açık rıza ile işlenir; rıza kayıt altına alınır. |
| Erişim sınırı | Her sağlık çalışanı her hastanın dosyasını göremez. Erişim; rol, branş ve tedavi ilişkisiyle sınırlıdır. |
| Her erişim kayıtlı | Kimin, hangi hastanın dosyasına, ne zaman ve neden eriştiği kaydedilir. Yetkisiz görüntüleme tespit edilir. |
| Veri minimizasyonu | Tedavi için gerekli olmayan veri toplanmaz ve gösterilmez. |
| Şifreleme | Aktarımda ve durağan halde şifreleme; özel nitelikli veri için ek koruma katmanı. |
| Saklama & imha | Yasal saklama sürelerine uygun arşiv; süre dolduğunda güvenli imha. |
| Hasta hakları | Hasta kendi verisine erişebilir, düzeltme talep edebilir; portal bunu sağlar. |
| Ticari kullanım yasağı | Hasta verisi hiçbir koşulda reklam veya ticari amaçla kullanılmaz, satılmaz veya paylaşılmaz. |
Klinik yapay zekânın değişmez sınırları
Yapay zekânın sağlıkta kullanımı büyük fayda potansiyeli taşır — ama aynı zamanda gerçek bir zarar potansiyeli de. Aşağıdaki sınırlar ürünün tasarımına gömülüdür ve kurum tarafından gevşetilemez.
- Teşhis koymaz — Platform bir tıbbi cihaz değildir ve tanı koyan bir sistem olarak sunulmaz. Tanı, hekimin klinik değerlendirmesiyle konur.
- Tedavi seçmez — Yapay zekâ tedavi kararı vermez, reçeteyi tek başına düzenlemez.
- Not imzasız geçersizdir — AI'nin ürettiği klinik not, hekim imzası olmadan hiçbir yerde geçerli bir kayıt sayılmaz.
- Uydurmaz: Klinik notlar yalnızca gerçek kayıt ve konuşma verisine dayanır. Kaynağı olmayan bir bulgu üretilmez — çünkü tıbbi bir belgede uydurulmuş bir cümle, hayati sonuçlar doğurabilir.
- Hekimi geçersiz kılmaz — Hekim, her uyarıyı klinik gerekçesiyle geçebilir. Sistem hekimi bir karara zorlayamaz.
- Sorumluluk hekimdedir — Yapay zekâ bir asistandır; tıbbi sorumluluk hukuken ve etik olarak hekime aittir. Platform bunu gizlemez veya bulanıklaştırmaz.
- Önyargı denetimi — Modeller, hasta grupları arasında sistematik sapma açısından test edilir. Klinik AI'de önyargı, gerçek sağlık eşitsizliği üretir.
- Açıklanabilirlik — Sistem bir uyarıyı veya öneriyi neden ürettiğini gösterir; hekimin sorgulayamayacağı bir “kara kutu” çıktı sunulmaz.